.png)
वयम् अभ्यासं कुर्मः
१. चित्रं दृष्ट्वा अङ्गस्य नाम लिखन्तु ।
उत्तरम्:
.png)
(क) नेत्रम्
(ग) चरणः / पादः
(ङ) मुखम्
.png)
(घ) हस्तः
२. कोष्ठकात् समुचितं क्रियापदं चित्वा उदाहरणानुसारम् अङ्गस्य कार्यं
लिखन्तु ।
यथा – नयनं – पश्यति
(क) मुखम् – ………. (चलति, हसति वदति)
उत्तरम्: मुखम् – वदति
(ख) पादः – ……….. (लिखति, चलति पश्यति)
उत्तरम्: पादः – चलति
(ग) कर्णः – ……….. (हसति वदति, शृणोति)
उत्तरम्: कर्णः – शृणोति
(घ) नासिका – ……….. (आघ्राणं करोति, नृत्यति धावति)
उत्तरम्: नासिका – आघ्राणं करोति
(ङ) जिह्वा – ………… (धावनं करोति, आस्वादनं करोति, पश्यति)
उत्तरम्: जिह्वा – आस्वादनं करोति
३. कोष्ठकात् समुचितां संख्यां चित्वा रिक्तस्थानं पूरयन्तु ।
(क) मम …………. शिरः अस्ति । (एकम् अनेकं चत्वारि )
उत्तरम्: मम एकम् शिरः अस्ति ।
(ख) मम …….. पादौ स्तः । (त्रयः, द्वौ, पञ्च)
उत्तरम्: मम द्वौ पादौ स्तः ।
(ग) मम ……. केशाः सन्ति । (दश, अष्ट, बहव:)
उत्तरम्: मम बहवः केशाः सन्ति ।
(घ) मम ……….. दन्ताः सन्ति । (चत्वारः, अष्टाविंशतिः, द्वात्रिंशत् )
उत्तरम्: मम अष्टाविंशतिः दन्ताः सन्ति ।
(ङ) मम हस्तयोः …….. अङ्गुल्यः सन्ति । (अष्ट, दश, पञ्चदश )
उत्तरम्: मम हस्तयो: दश अङ्गुल्यः सन्ति ।
४. कोष्ठकात् समुचितं क्रियापदं चित्वा उदाहरणानुसारं शरीराङ्गस्य नाम
लिखन्तु ।
यथा- नयनम् - पश्यति
(क) शृणोति – …………। (गुल्फ
: चिबुकम् कर्ण:)
उत्तरम्: शृणोति – कर्णः ।
(ख) धावति – ………..। (पादद्वयम्, हस्तद्वयम्, नयनद्वयम् )
उत्तरम्: धावति – पादद्वयम् ।
(ग) नमति – ………. । (शिर:, कूर्पर:, जङ्घा)
उत्तरम्: नमति – शिरः ।
(घ) सूचयति – ………. । (अङ्गुली, नख:, चरण:)
उत्तरम्: सूचयति – अंगुली ।
(ङ) लिखति – ………… । (हस्त:, मणिबन्ध:, कटि:)
उत्तरम्: लिखति – हस्तः ।
5. पट्टिकातः शब्दान् चित्वा यथायोग्यं गणेषु लिखन्तु ।
|
नासिका, मणिबन्धः, चिबुकम्, कूर्पर:, हस्त:, मणिबन्धः, कपोल:, |
|
नासिका |
मणिबन्धः |
जङ्घा |
|
चिबुकम्, |
कूर्पर: |
जानु |
|
कपोल: |
हस्त: |
ऊरु: |
|
ललाटम्, |
भुजः |
|
|
नयनम् |
स्कन्धः |
|
६. कोष्ठकात् समुचितं पदं चिन्वा वाक्यानि ‘रचयन्तु।
(क) अहं ………… गायनं करोमि ।
(पादेन, नासिकया, मुखेन)
उत्तरम्: अहं मुखेन गायनं करोमि ।
(ख) अहं ……….. धावनं करोमि ।
(पादाभ्यां, ललाटेन, कूर्परेण)
उत्तरम्: अहं पादाभ्यां धावनं करोमि ।
(ग) अहं ……….. आघ्राणं करोमि ।
(नखै:, नासिकया, चरणेन)
उत्तरम्: अहं नासिकया आघ्राणं करोमि ।
(घ) अहं ……….. श्रवणं करोमि ।
(कर्णाभ्याम्, नासिकया, अङ्गुष्ठैः)
उत्तरम्: अहं कर्णाभ्याम् श्रवणं करोमि ।
(ङ) अहं ………. भोजनं करोमि ।
(मुखेन पादेन, नासिकया)
उत्तरम्: अहं मुखेन भोजनं करोमि ।
७. पट्टिकातः समुचितं शरीराङ्गं चित्वा भगिनी कुत्र किं धरति इति
सूचयन्तु।
(कण्ठे, ललाटे, नयनयोः,
ओष्ठयोः, पादयोः, कर्णयोः, हस्तयोः, वामहस्ते, अङ्गुल्यां, नेत्रयोः)
भगिनी ……….. पादुकाद्वयं धरति ।
उत्तरम्: भगिनी पादयोः पादुकाद्वयं धरति ।
भगिनी ………… कङ्कणानि धरति।
उत्तरम्: भगिनी हस्तयोः कङ्कणानि धरति ।
भगिनी …………. मुद्रिका धरति ।
उत्तरम्: भगिनी अङगुल्यां मुद्रिकां धरति ।
भगिनी ……….. घटीयन्त्रं धरति ।
उत्तरम्: भगिनी वामहस्ते घटीयन्त्रं धरति ।
भगिनी ……….. मालां धरति ।
उत्तरम्: भगिनी कण्ठे मालां धरति ।
भगिनी ………… कुण्डलद्वयं धरति ।
उत्तरम्: भगिनी कर्णयोः कुण्डलद्वयं धरति ।
भगिनी ……….. उपनेत्रं धरति ।
उत्तरम्: भगिनी नेत्रयोः उपनेत्रं धरति ।
भगिनी ………. कुङ्कुमं धरति ।
उत्तरम्: भगिनी ललाटे कुङ्कुमं धरति ।
भगिनी ……… ओष्ठरागं धरति ।
उत्तरम्: भगिनी ओष्ठयोः ओष्ठरागं धरति ।
भगिनी ……….. कज्जलं धरति ।
उत्तरम्: भगिनी नयनयोः कज्जलं धरति ।
८. वाक्यं शुद्धम् अशुद्धं वा इति सूचयन्तु
(क) अहं कर्णाभ्यां भोजनं करोमि । (शुद्ध / अशुद्धम् )
उत्तरम्: अशुद्धम्
(ख) अहं नासिकाद्वारा श्वासं स्वीकरोमि । (शुद्धम् / अशुद्धम्)
उत्तरम्: शुद्धम्
(ग) अहम् अङ्गुष्ठैः गणनां करोमि । (शुद्धम् / अशुद्धम्)
उत्तरम्: शुद्धम्
(घ) अहं नयनाभ्यां श्रवणं करोमि । (शुद्धम् / अशुद्धम्)
उत्तरम्: अशुद्धम्
(ङ) अहं हस्तेन कार्यं करोमि । (शुद्धम् / अशुद्धम्)
उत्तरम्: शुद्धम्
.png)