कक्षा - 9 | संस्कृतम् (इरावती)
सप्तमः पाठः — विद्यामहिमा (अभ्यास-कार्यम्)
१. अधोलिखितानां प्रश्नानाम् एकपदेन उत्तरत:
(क) विद्या किं ददाति?
उत्तरम्: विनयम्
(ख) कस्मात् पात्रतां याति?
उत्तरम्: विनयात्
(ग) राजा कुत्र पूज्यते?
उत्तरम्: स्वदेशे
(घ) विद्वान् कुत्र पूज्यते?
उत्तरम्: सर्वत्र
(ङ) कस्य कोशः अपूर्वः अस्ति?
उत्तरम्: सरस्वत्याः (भारत्याः)
२ (अ). रिक्तस्थानानि पूरयत:
(क) न भ्रातृभाज्यं न च भारकारि।
(ख) विनयाद्याति पात्रताम्।
(ग) अपूर्वः कोऽपि कोशः विद्यते तव भारति।
(घ) व्ययतो वृद्धिमायाति क्षयमायाति सञ्चयात्।
(ङ) विद्वत्त्वं च नृपत्त्वं च नैव तुल्ये कदाचन।
२ (ब). अधोलिखितानि वाक्यानि बहुवचने परिवर्तयत:
(यथा: आयाति ➔ आयन्ति)
(क) विद्यते ➔ विद्यन्ते
(ख) याति ➔ यान्ति
(ग) वर्धते ➔ वर्धन्ते
(घ) पूज्यते ➔ पूज्यन्ते
(ङ) उच्यते ➔ उच्यन्ते
३ (अ). मञ्जूषायाः उचितं पदं चित्वा श्लोकं पूरयन्तु:
(क) विद्याधनं सर्वधनप्रधानम् अस्ति।
(ख) विद्या सञ्चयात् क्षयम् याति।
(ग) विद्वान् सर्वत्र पूज्यते।
३ (ब). विशेष्य-विशेषण मेलनम्:
(क) अपूर्वः ↔ कोशः
(ख) सर्वधनप्रधानम् ↔ धनम्
(ग) गुप्तम् ↔ विद्या
३ (ग). सत्यम् / आम् (असत्यम् / न):
(क) विद्यारूपि धनं भ्रातृभाज्यम् अस्ति। ➔ न
(ख) विद्याधनं व्यये कृते न्यूनं भवति। ➔ न
(ग) राजा केवलं स्वदेशे एव पूज्यते। ➔ आम्