13 - सङ्ख्यागणना ननु सरला

 

वयम् अभ्यासं कुर्मः

१. पाठस्य आधारेण अधोलिखितानां प्रश्नानाम् एकपदेन उत्तराणि लिखन्तु ।

(क) कः एकः अस्ति?
उत्तरम् -  सूर्य:

 

(ख) कः षण्मुखदेवः अस्ति ?
उत्तरम् -  सुरसेनानी/कार्तिकेयः

 

(ग) क: त्रिनयनमूर्तिः अस्ति ?
उत्तरम् -  शंकर:

 

(घ) का सरला अस्ति?
उत्तरम् -  संख्या गणना

 

(ङ) के अतुलबला : सन्ति ?
उत्तरम् -  अष्ट दिग्गजा:

 

 

२. उदाहरणानुगुणं शब्दानां पुरतः उचितां संख्यां लिखन्तु ।

यथा-आकाशे ……..१…….. सूर्य : विभाति ।

(१, २, ३, ४ )

(क) मम हस्ते ……… अङ्गुलयः सन्ति ।

(९, ५, ८, ७)

उत्तरम् -  ५

 

(ख) सप्ताहे ……….. वासराः भवन्ति ।

(६, १०, ७, ५)

उत्तरम् -  ७

 

(ग) कार्तिकेयस्य ……… मुखानि सन्ति ।

(१,६,१०, ३)

उत्तरम् -  ६

 

(घ) व्याकरणे ……..वचनानि सन्ति ।

(१०,९, ३, ५)

उत्तरम् -  ३

 

(ङ) गगने ……… ग्रहाः सन्ति ।

(८, ७, ९, १०)

उत्तरम् -  ९

 

 

 

३. उदाहरणानुसारं सङ्ख्यां सङ्ख्यापदं च लिखन्तु ।

        यथा – भवतः परिवारे कति जनाः सन्ति?      ५,         (पञ्च) ।

(क) कति दिशः सन्ति?                       …………,            (……..) ।
उत्तरम् -  ८, अष्ट

 

(ख) सप्ताहे कति वासराः भवन्ति ?          …………,            (……..) ।
उत्तरम् -  ७, सप्त

 

(ग) वर्षे कति मासाः भवन्ति ?               …………,            (……..) ।
उत्तरम् -  १२, द्वादश

 

(घ) भवतः कति दन्ताः सन्ति?              …………,            (……..) ।
उत्तरम् -  ३२, द्वात्रिंशत्

 

(ङ) स्वराः कति भवन्ति ?                   …………,            (……..) ।
उत्तरम् -  ७, सप्त ।

 

 

 

४. अधः प्रदत्तेन पदेन सह सङ्ख्यां योजयन्तु ।

अ                                ब

(क)        पञ्च                            २०

(ख)       एकम्                          १३

(ग)         अष्ट                            ५

(घ)        विंशतिः                       १

(ङ)       त्रयोदश                       ८

उत्तरम् -
(क) पञ्च              -      ५
(ख) एकम्            -      १
(ग) अष्ट              -      ८
(घ) विंशतिः         -      २०
(ङ) त्रयोदश         -      १३

 

 

 

५. उपस्थितिपत्रं पश्यन्तु । संख्यां वदन्तु लिखन्तु च ।

 

उपस्थिति-क्रमसंख्या	नाम
१- एकम्	गणेशः
२-द्वे	गीताञ्जलिः
३- त्रीणि	जगन्नाथः
४- चत्वारि	दिनेश:
५- पञ्च	प्रज्ञा
६-षट्	बलरामः
७- सप्त	मोहन:
८-अष्ट	राधिका
९ – नव	सुभद्रा
१० – दश	स्वयंप्रभा

 

(क) गणेशस्य उपस्थितिसंख्या का ?
उत्तरम् -  एकम्

 

(ख) सुभद्रायाः उपस्थितिसंख्या का ?
उत्तरम् -  नव

 

(ग) स्वयंप्रभायाः उपस्थितिसंख्या का ?
उत्तरम् -  दश

 

(घ) जगन्नाथस्य उपस्थितिसंख्या का ?
उत्तरम् -  त्रीणि

 

(ङ) गणेशस्य उपस्थितिसंख्या का ?
उत्तरम् -  एकम्

 

 

६. चित्रं पश्यन्तु, संख्याः वदन्तु द्वितीयचित्रे अङ्कैः च ताः संख्या: लिखन्तु ।
                                    

            

उत्तरम् -

                                 

७. चित्रं पश्यन्तु, संख्याः वदन्तु द्वितीयचित्रे शब्दैः च ताः संख्याः लिखन्तु।

                            

            

उत्तरम् -